Column Volkskrant: 'falen en dik zijn is toppie, laat anderen maar dokken'

'Maar waarom doe je het dan ook?' Terecht kritiekpunt. Sla een zelfverklaard kwaliteitsmedium open en het gaat mis, maar nu hebben we het al gezien en gelezen. 

Duizend kussentjes
Misschien bedoelt Asha ten Broeke het ironisch, maar als we het verhaal helemaal lezen (waarom ook, iemand omhelzen met duizend kussentjes, bah) dan leren we dat ze dit meent. Met dik zijn is niks mis. Wie zich zorgen maakt om obesitas is maar een 'bemoeimens'.  

Feminist Roxane Gay schrijft in haar boek Honger: 'Mensen komen binnen de kortste keren met allerlei statistieken en informatie over de gevaren van obesitas op de proppen, alsof je niet alleen dik bent, maar ook ongelooflijk dom, dat je geen benul hebt van de realiteit van je lichaam en van de wereld die zo openlijk vijandig tegenover dat lichaam staat. Die kritiek wordt vaak verpakt als bezorgdheid door mensen die zogenaamd het beste met je voor hebben.'

Bemoeimensen maken zich graag semi-bezorgd over gezondheidsgevaren: jouw lichaamsblijdschap klinkt als reclame voor overgewicht, maar weet je wel wat de risico's zijn? Heb je gedacht aan de gevolgen? Het is je toch bekend dat zwaarlijvigheid megasuperslecht is voor hart, bloedvaten, gewrichten, vliegmaatschappijen, de mensheid, het regenwoud en de toestand van verweesde babyzeehondjes in het Noordpoolgebied?

Ik word daar een tikje dwars van. Natúúrlijk promoot ik dik zijn, wil ik roepen. Weet je niet hoe prachtig ik ben, en hoe lekker zacht? Hoe fijn het is om met mij en al mijn rolletjes, flupjes en kussentjes te knuffelen?

Schrokken
Tegenwoordig bestaat er een term 'fat shaming'. Dat is discriminatie op basis van gewicht. Eva Jinek vergelijkt het letterlijk met rassendiscriminatie. Alsof het hebben van teveel kilo's net zo min stuurbaar is als de hoeveelheid pigment waarmee een baby wordt geboren. Natuurlijk is dat onzin. 

De abstracts van de eerste twintig wetenschappelijke artikelen over overgewicht en inactiviteit (gesorteerd naar aantal malen geciteerd) laten zien dat er een sterke, wederkerige relatie is tussen te weinig sporten en dik zijn. Natuurlijk kan iemand ziek zijn of op een andere manier pech hebben, maar de overgrote meerderheid van te zware mensen eten te veel en/of bewegen te weinig. 

Door de evolutie van de mens hebben we de neiging om te schrokken. In de oertijd hadden we mazzel als we vet vlees of suiker tegenkwamen. Het was dan de kunst om het waardevolle voedsel zo snel mogelijk te verorberen, voordat een sterker roofdier of een andere aaseter het feestje kwam bederven. Intussen is de productie van voedsel geïndustrialiseerd en bestaat voedselschaarste niet meer. Maar het brein van de mens is niet veranderd, dus als we langs een FEBO of een Burger King lopen en vet ruiken, krijgen we de neiging om toe te geven aan een oeroude neiging. Dat onderdrukken is voor iedereen een kwestie van discipline. Obesitas is dus een sociaal-economisch verschijnsel, geen grond waarop arme mensen gediscrimineerd kunnen worden (zoals een aangeboren handicap).

Donut
Met 'fat shaming' is het dus hetzelfde als met 'discriminatie om geloof'. Beiden hebben betrekking op gedrag, op keuzes, en elk mens heeft het recht om iemand anders te beoordelen op diens gedrag. Dat is iets heel anders dan discriminatie op basis van geslacht of ras. De term 'fat shaming' of 'gewichtsdiscriminatie' maakt mensen die een bepaalde keus maken tot onmachtige slachtoffers maar dat zijn ze niet. Wel gaan sporten en op het eten letten maakt ceteris paribus wel degelijk uit voor de gezondheid, dat ontkennen draagt niet bij aan de volksgezondheid. 

In een door sociaaldemocratie gebouwde samenleving is de gezondheid van de één een zaak van de ander. Een ongezonde levensstijl zorgt voor hogere zorgkosten en de zorg is al onbetaalbaar aan het worden. We gaan naar een wereld toe, waarin we jaarlijks $ 1,2 duizend miljard aan kosten gerelateerd aan overgewicht moeten dekken. Dat is geld dat niet aan nuttiger zaken uitgegeven kan worden, zoals de bestrijding van kinderziektes die niet zelf gekozen zijn om maar iets te noemen. Zo is het - voor ondergetekende - volstrekt logisch dat programma's die virusziektes uitroeien uit collectieve middelen worden gefinancierd, maar dat geldt niet voor de medische gevolgen van overmatig vreten. 

Neem nog een donut, Asha. Maar laat mij niet betalen als je er zelf ziek van wordt.